W Polsce rosną trzy gatunki rdestowca: ostrokończysty, sachaliński i czeski. Różnią się głównie wielkością oraz owłosieniem liści, a wszystkie należą do inwazyjnych gatunków obcych. Pokazujemy, czym charakteryzuje się każdy z nich i jak je od siebie odróżnić.
Ile gatunków rdestowca rośnie w Polsce
Rdestowce to byliny z rodzaju Reynoutria, pochodzące z Azji Wschodniej. W Polsce spotyka się trzy taksony: rdestowca ostrokończystego, sachalińskiego oraz mieszańca tych dwóch, czyli rdestowca czeskiego.
Wszystkie trzy wyglądają podobnie — mają puste, bambusowate łodygi, tworzą zwarte zarośla i rozrastają się przez kłącza. Najpewniej rozróżnia się je po liściach, a dokładniej po ich wielkości i owłosieniu spodniej strony.
Skąd rdestowce wzięły się w Polsce
Rdestowce trafiły do Europy w XIX wieku jako rośliny ozdobne i miododajne. Z ogrodów oraz pasiek szybko przedostały się do środowiska i zaczęły opanowywać brzegi rzek, nieużytki i tereny wzdłuż dróg.
Ich siłą jest rozmnażanie wegetatywne. Nowa roślina powstaje z niewielkiego fragmentu kłącza, więc rdestowce rozprzestrzeniają się głównie przez przewożoną ziemię i resztki roślin, a nie z nasion. To dlatego dziś należą do najbardziej uciążliwych gatunków inwazyjnych w kraju.
Rdestowiec ostrokończysty (japoński)
Rdestowiec ostrokończysty, znany potocznie jako japoński, to najczęstszy gatunek w Polsce. Dorasta zwykle do 1,5–2 m, rzadziej do 3 m, i rozmnaża się głównie wegetatywnie, przez fragmenty kłączy.
Jego liście mają 5–15 cm długości, szeroko trójkątno-jajowaty kształt i uciętą nasadę, a na końcu zwężają się w wyciągnięty wierzchołek. Spód blaszki jest gładki, bez włosków widocznych gołym okiem — to najważniejsza cecha odróżniająca go od pozostałych gatunków.
Rdestowiec sachaliński
Rdestowiec sachaliński to największy z trójki. Jego pędy sięgają 2,5–4 m, a w dobrych warunkach przekraczają 4 m, tworząc szczególnie wysokie i gęste zarośla.
Liście są tu wyraźnie większe, o długości 15–35 cm, podłużnie jajowate i o sercowatej nasadzie. Spód blaszki pokrywają długie, miękkie włoski, które widać bez lupy. To właśnie owłosienie najłatwiej odróżnia sachalińskiego od ostrokończystego.
Rdestowiec czeski (pośredni)
Rdestowiec czeski, nazywany też pośrednim, powstał ze skrzyżowania dwóch poprzednich gatunków i łączy ich cechy. Dorasta zwykle do 2,5–3,5 m i bywa najbardziej ekspansywny z całej trójki.
Jego liście mają 10–23 cm i pośredni kształt, a na spodzie blaszki, głównie wzdłuż nerwów, występują krótkie, sztywne włoski. Pod względem wielkości i owłosienia plasuje się między ostrokończystym a sachalińskim.
Jak odróżnić gatunki rdestowca — szybki przewodnik
Najprościej zapamiętać regułę spodu liścia. Gładka blaszka bez widocznych włosków wskazuje na ostrokończystego, długie i miękkie włoski — na sachalińskiego, a krótkie włoski wzdłuż nerwów — na czeskiego.
Pomaga też wielkość liści i wysokość rośliny. Najmniejsze liście ma ostrokończysty, największe sachaliński, a pośrednie czeski. Kwiaty nie są tu wskazówką — u wszystkich trzech gatunków są drobne, białe i zebrane w wiechy, więc wyglądają niemal tak samo. Więcej o rozpoznawaniu znajdziesz w poradniku, jak rozpoznać rdestowca i nie pomylić go z innymi roślinami.
Czy gatunek rdestowca wpływa na zwalczanie
W praktyce nie ma to dużego znaczenia. Wszystkie trzy gatunki rozrastają się przez kłącza sięgające kilku metrów i odrastają z ich fragmentów, więc zwalcza się je podobnie — wieloletnimi, powtarzanymi zabiegami niszczącymi część podziemną.
Różnice dotyczą raczej skali. Sachaliński i czeski tworzą większe, wyższe zarośla, przez co ich usuwanie bywa bardziej pracochłonne. Niezależnie od gatunku, przy większym stanowisku warto zlecić usuwanie rdestowca specjalistom.
Najczęstsze pytania
Ile gatunków rdestowca rośnie w Polsce
Trzy: rdestowiec ostrokończysty, sachaliński oraz ich mieszaniec, czyli rdestowiec czeski (pośredni).
Czym różni się rdestowiec ostrokończysty od sachalińskiego
Głównie wielkością i owłosieniem liści. Ostrokończysty ma mniejsze liście o gładkim spodzie, a sachaliński większe, z długimi miękkimi włoskami.
Czy rdestowiec japoński to osobny gatunek
Nie. „Japoński” to potoczna nazwa rdestowca ostrokończystego, czyli gatunku Reynoutria japonica.
Który gatunek rdestowca jest najbardziej ekspansywny
Zwykle rdestowiec czeski, mieszaniec dwóch pozostałych. Łączy ich cechy i często rozrasta się najintensywniej.
Czy gatunki rdestowca zwalcza się inaczej
Zasadniczo tak samo. Wszystkie odrastają z kłączy, dlatego wymagają wieloletnich, powtarzanych zabiegów niszczących część podziemną.
